Keresés

"Kurszán nemzetség ismeretes nálunk az Árpád-korból (1263: Petrus filius Uza et Franciscus frater eiusdem de genere Korzan). Ez indíthatta Anonymust, hogy egy ilyen nevű személyt beleszőjön a történetébe (Curzan)"

Nagy kaland, amikor Aba Sámuel (=Sámuel atyuska) nemzetsége szintén Khorezmből való:

http://forum.index.hu/Article/viewArticle?a=129007336&t=9217757

http://forum.index.hu/Article/viewArticle?a=129007516&t=9217757

http://forum.index.hu/Article/viewArticle?a=129007711&t=9217757

http://forum.index.hu/Article/viewArticle?a=129008185&t=9217757

The name "Khorasan" is derived from Middle Persian khwar (meaning "sun") and āsān (or ayan literally meaning "to come" or "coming" or "about to come"), hence meaning "land where the sun rises" the same etymology also having been suggested for Khwarezm. The Persian word Khāvar-zamīn (Persian: خاور زمین), meaning "the eastern land", has also been used as an equivalent term.

Khwarezm has been known also as Chorasmia, Khwarezmia, Khwarizm, Khwarazm, Khorezm, Khoresm, Khorasam, Kharazm, Harezm, Horezm, and Chorezm. In Avestan the name is Xvairizem, in Old Persian Huwarazmish, in Modern Persian خوارزم Khwārazm, in Arabic خوارزم Khuwārizm, in Old Chinese *qʰaljɯʔmriɡ (呼似密), in modern Chinese Huālázǐmó (花剌子模), in Kazakh Хорезм (Xorezm), in Uzbek Xorazm, in Turkmen Horezm, in Turkish Harezm, in Greek Χορασμία (Chorasmía) and Χορασίμα (Chorasíma) by Herodotus. The Arab geographer Yaqut al-Hamawi in his Muʿǧam al-buldan wrote that the name was a Persian compound of khwar (خوار), and razm (رزم), referring to the abundance of cooked fish as a main diet of the peoples of this area. C.E. Bosworth however, believes the Persian name to be made up of xor (خور "the sun") and zam (زم "earth, land"), designating "the land from which the sun rises", although the same etymology is also given for Khurasan. Another view is that the Iranian compound stands for "lowland" from kh(w)ar "low" and zam "land." Khwarezm is indeed the lowest region in Central Asia (except for the Caspian Sea to the far west), located on the delta of the Amu Darya on the southern shores of the Aral Sea. Various forms of khwar/khar/khor/hor are commonly used also in the Persian Gulf to stand for tidal flats, marshland, or tidal bays (e.g., Khor Musa, Khor Abdallah, Hor al-Azim, Hor al-Himar, etc.) The name also appears in Achaemenid inscriptions as Huvarazmish, which is declared to be part of the Persian Empire.

Kazária tele volt khorezmiekkel (kovarezmiekkel). Talán ők a kavarok.

"From these indications we can gather that the Khursān-shāh was the ruler of the Lakz, that his fief extended down to the sea, that later the governorship of the Lakz was given to the Arab Khashram (see above p. 80) and, perhaps, that the castle of Khurs came to be considered as a part of Sharvān. The late A. N. Genko (Trudï, 1937, p. 87) located Khursān in the coastal region near Khiḍr-Zinda and Mt. Besh-Barmaq, i.e. circa 90 kms north-west of Baku, Personally I am inclined to extend Khursān over the whole southern part of the district of Quba, comprising the castle of Shābarān which played an important role in the history of Sharvān. That Vardān bordered on Khursān is clear from Mas'ūdī II, 6, who mentions the two names together."

Minorsky, A history of Sharvān and Darband in the 10th-11th centuries; Heffer & Sons, Cambridge, 1958, 82.

http://rbedrosian.com/Ref/Minorsky/Minorsky_1958_hsd.pdf

S ami a legérdekesebb:nemcsak Árpád város létezett a Kaukázustól délre, hanem egy Xursan nevű város is Azerbajdzsánban.

Török barátom lefordította azeriből ezt a szócikket:

Xursan – Tarixi Azərbaycan ərazisinin bir hissəsi. Şirvana tabe olan kiçik vilayətlərdən biri.

Xursan – Xrsan ^[1] adına ilk dəfə V əsr müəllifi Yeğişedə rast gəlinir. "Erməni coğrafıyası"nın ^[2] qədim nüsxəsində Asiya Sarmatiyasının xalqları sırasında xsranların da adı çəkilir. Həmin coğrafiyanın yeni nüsxəsində deyilir: "Qafqaz iki dağ silsiləsinə bölünür. Onlardan biri düz istiqamətdə Şirvan və Xsrvandan keçərək Xorsvemədək uzanır..." ^[3] Xsranlar, xsrvan adları, görünür, təhrif olunmuş xursanlar, xursan, eləcə də, Xors-Xurs, qayası demək olar, Xorsvem Beşbarmaqdır.^[4]

IX əsr ərəb müəllifı əl-Yəqubi XIII əsrdə xəzərlərin xəlifə ordusu ilə müharibəsi barədə məlumat verərkən ərəb sərkərdəsi Yəzid ibn Üseydin geri çəkildiyiƏrməniyyədəki Xurs vilayətinin adını qeyd edir. ^[5] Xursanın adı əl-Bəlazuridə Sasani I Xosrov Ənuşirəvanın (VI əsr) Cənubi Dağıstanda al-ləkzlərin Xursanşah titullu şahını və hal-hazırda mövcud olmayan Məsqət məmləkətinin şahını təyin etməsi münasibətilə çəkilir. Sonra müəllif xəbər verir ki, Mərvan ləkzlərin müqavimətindən sonra (VIII əsrin birinci yarısının sonunda) sülami ərəbi Həşrəmi onlara hakim təyin etdi, özü isə Şirvan hakiminin "dəniz sahilindəki Xirş (Xurs) adı ilə məşhur olan qalasına yollandı. Qalanın hakimi (Mərvanın) öz üzərində hakimiyyətini dərhal tanıdı və düzənliyə endi".^[6]

Bakının qədim adı Xursanı xatırladan Xunsar olmuşdur. ^[7] Ehtimal ki, müəyyən dövrlərdə, Abşeron da daxil olmaqla, Xıdır-Zində və Beşbarmağa qədər cənuba doğru dənizboyu yerlər Xursanın tərkibinə daxil olmuşdur. ^[8] [9] Xursan vilayəti geniş ərazini tuturdu və görünür, Məsqətdən ^[10] [11] (Müşkürdən) cənubda Dərbəndbölgəsinin cənub hissəsinə müvafiq olub, artıq Şirvanın tərkiibnə qatılmış ləkz ərazisinin bir hissəsi idi. X əsrin sonunda Cənubi Dağıstandakı ləkz vilayətləri artıqŞirvanşaha tabe edilmişdilər. ^[12] [13] Ehtimal ki, Şirvanşahlardan başqa ləkz və tat tayfalarının məskun olduğu Xursan vilayəti Qafqaz dağlarının yamaclarınadək,Lahıcla Quba arasında yerləşirdi. Həmin tayfaların qalıqları indiyədək buradakı Buduq, Xınalıq, Qrız və Haput kəndlərində yaşayır. Sulut, Məlhəm, Qonaqkənd,Zarat, Dəmirçi və s.ətraf kəndlərlə birlikdə Lahıc (Layzan)da Xursan vilayətinin tərkibində idi. ^[14]

1.  Eгишe, c.92
2. Apмянcкaя гeoгpaфия, c.136.
3. Гeoгpaфия, изд. Cyкpи, c.37
4. S. Aşurbəyli – Şirvanşahlar dövləti, Bakı, 2007
5. Əl-Yəqubi, s.9, ərəb mətni, s.6
6. Əl-Bəlazuri, s.7, 19, ərəb mətni, s.5, cм. пpим. 2, s.13.
7. Aшypбeйли. O дaтиpoвкe, c.50-51
8. Гeнкo, c.87
9. Mинopcкий, c.l 15.
10. Mинopcкий, c.l 15
11. Hüdud əl-aləm, s.144- 145
12. B.M.Бeйлиc M. Coчинeния acyдa ибн Haмдapa кaк иcтoчник пo иcтopии Appaнa и Шиpвaнa XII в. Aвтopeф. дoкт.диcc. Бaкy, 1975, c.30
13. Mинopcкий, c.63
14. S. Aşurbəyli – Şirvanşahlar dövləti, Bakı, 2007

A várost Ełišē említi először, akinek a 449-51. évi szabadságharcról szóló munkáját legalább száz évvel későbbre datálják...

"Xursan irt’gin"

Kurszán nemzetség ismeretes nálunk az Árpád-korból (1263: Petrus filius Uza et Franciscus frater eiusdem de genere Korzan).

Ez indíthatta Anonymust, hogy egy ilyen nevű személyt beleszőjön a történetébe (Curzan).

Nagy Kornél: "A 10. század közepén működött Movsēs Dasxuranc’i (vagy másik nevén Movsēs Kałankatuac’i), aki a kaukázusi Albánia történetét írta meg korabeli klasszikus örmény nyelven az ország megtérésétől saját koráig (948). Krónikájának második könyve felbecsülhetetlen értesülésekkel szolgál, ugyanis több passzust szentelt a − kereszténység örmények általi felvételét követően − fokozatosan elarmenizálodó albánok és a kaukázusi hunok kapcsolatának. A 39−45. fejezetben részletesen megemlékezett egy Israyēl nevű örmény missziós püspökről, akit 680 körül III. Izsák (Sahak Jorop’orec’i) örmény katholikosz (677−703) küldött ki a hunok megtérítésére. Ők a Derbendi-szorostól északra éltek, fejedelmüket örmény átírással Alp-Ilut’uērnek nevezték. Czeglédy Károly Movsēs Dasxuranc’i alapján kiemelte ezeknek a hunoknak a kazároktól való függőségét, s velük igyekezett összefüggésbe hozni a nevezett örmény történetíró által említett šat xazr méltóságnevet, illetve a két hun vezér titulusát (Awči tarxan és Xursan irt’gin). Nem kérdéses, hogy ezek ótörök eredetű méltóságnevek. Movsēs Dasxuranc’i végül is Israyēl örmény püspök missziója kapcsán rengeteg értékes és érdekes adattal szolgált a hunok hitvilágáról, főistenük kultuszáról (T’angri xanról) és a sámánizmusról."

http://kcst.hu/keletkutatas/Keletkutatas_2012-tavasz.pdf